TEKMER'de Ar-Ge Yapan Şirketlere Vergi ve SGK Avantajları

TEKMER'de Ar-Ge Yapan Şirketler İçin Vergi ve SGK Avantajları

Teknoloji geliştirme, yenilikçi ürün geliştirme ve araştırma faaliyetleri yürüten işletmeler açısından TEKMER'ler, yalnızca çalışma alanı sağlayan merkezler değil, aynı zamanda belirli şartlar altında önemli mali avantajlardan yararlanılabilecek yapılardır.

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında teknoloji merkezi işletmeleri için çeşitli vergi indirimleri, istisnalar ve istihdam destekleri öngörülmektedir.

Ancak TEKMER'de faaliyet göstermek, tüm teşviklerden kendiliğinden yararlanılması anlamına gelmez.

Vergisel avantajların değerlendirilmesinde temel unsur, işletmenin uygun Ar-Ge veya yenilik projesinin kabul edilmesi ve ilgili mevzuat şartlarının sağlanmasıdır.

1. %100 Ar-Ge İndirimi

5746 sayılı Kanun kapsamında uygun Ar-Ge ve yenilik harcamalarının %100'ü, gerekli koşullar çerçevesinde kurum kazancının tespitinde ayrıca indirim konusu yapılabilir.

Bu uygulama, işletmelerin araştırma ve geliştirme faaliyetlerine yönelik harcamalarının vergisel açıdan desteklenmesini amaçlamaktadır.

İndirim kapsamında değerlendirilebilecek giderler arasında, ilgili şartları taşımak kaydıyla personel, malzeme, amortisman, genel giderler ve dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler bulunabilir.

Bununla birlikte Ar-Ge indirimi, yapılan harcamanın tamamının devletten nakit olarak geri alınacağı anlamına gelmez.

Ayrıca harcamaların muhasebeleştirilmesi, aktifleştirilmesi ve indirim hesaplaması ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılmalıdır.

2. Gelir Vergisi Stopajı Teşviki

TEKMER bünyesinde uygun projelerde çalışan Ar-Ge ve destek personelinin, teşvik kapsamındaki faaliyetlerine ilişkin ücretlerinde gelir vergisi stopajı avantajı söz konusu olabilir.

Personelin eğitim durumu ve mevzuattaki diğer şartlara göre teşvik oranları %80, %90 veya %95 olarak uygulanabilmektedir.

2025 yılında yapılan düzenlemeyle teşvik hesabında brüt asgari ücretin 40 katına ilişkin üst sınır getirilmiştir.

Bu nedenle teşvik hesaplamalarında personelin eğitim durumu, fiilî Ar-Ge çalışma süresi, ücret yapısı ve yasal sınırlar birlikte değerlendirilmelidir.

3. SGK İşveren Hissesi Desteği

5746 sayılı Kanun kapsamında uygun Ar-Ge ve destek personeli için hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı, mevzuatta belirtilen şartlar ve sürelerle desteklenebilmektedir.

Bu düzenleme, Ar-Ge faaliyetlerinde istihdam edilen nitelikli personelin işveren maliyetini azaltabilecek önemli bir unsurdur.

Ancak destekten yararlanabilmek için personelin uygun statüde bulunması, gerekli başvuru ve bildirimlerin yapılması ve teşvik sürelerinin takip edilmesi gerekir.

4. Damga Vergisi ve Diğer İstisnalar

5746 sayılı Kanun kapsamındaki Ar-Ge ve yenilik faaliyetleriyle ilgili belirli kâğıtlar için damga vergisi istisnası uygulanabilir.

Ayrıca Ar-Ge projelerinde kullanılmak üzere ithal edilen belirli eşya bakımından, kanundaki şartların karşılanması halinde gümrük vergisi istisnası değerlendirilebilir.

Bu avantajların kapsamı, ilgili işlem ve belgelerin niteliğine göre belirlenmelidir.

5. TEKMER ile Teknopark Aynı Vergi Rejimine Sahip Değildir

Uygulamada sıkça karşılaşılan konulardan biri, TEKMER ile teknoloji geliştirme bölgelerinin aynı kapsamda değerlendirilmesidir.

Oysa 5746 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilen teknoloji merkezi işletmeleri ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki işletmelerin vergisel uygulamaları farklılık gösterebilir.

TEKMER'de bulunmak, tek başına teknoparklara özgü kurumlar vergisi kazanç istisnasından yararlanma hakkı sağlamaz.

İşletmenin bulunduğu yer, proje kabulü, faaliyet türü ve tabi olduğu mevzuat ayrı ayrı incelenmelidir.

6. Mali Yönetim ve Teşviklerin Doğru Takibi

Ar-Ge teşviklerinden yararlanmak kadar, bu teşviklerin doğru hesaplanması ve belgelendirilmesi de önemlidir.

Bu kapsamda işletmelerde;

• Proje bazlı muhasebe ve maliyet takibi,

• Ar-Ge personelinin çalışma sürelerinin izlenmesi,

• Personel maliyetlerinin uygun faaliyetlere dağıtılması,

• Ar-Ge harcamalarının diğer işletme giderlerinden ayrıştırılması,

• Vergi ve SGK teşviklerinin dönemsel kontrolü,

• Destek ve teşviklere ilişkin belgelerin düzenli saklanması,

• Yasal bildirimlerin ve raporlamaların takip edilmesi

gerekmektedir.

Özellikle birden fazla proje yürüten işletmelerde, maliyetlerin proje bazında doğru sınıflandırılması teşviklerin sağlıklı hesaplanması açısından önem taşır.

Şirket ortaklarına yapılan ödemeler de yalnızca ortakların projede görev alması nedeniyle otomatik olarak Ar-Ge personel gideri kabul edilmemelidir. Bu ödemelerin niteliği, fiilî çalışmalar ve ilgili mevzuat koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

7. TEKMER İşletici Kuruluşlarına Sağlanan KOSGEB Destekleri

KOSGEB'in Teknoloji Merkezi Destek Programı kapsamında TEKMER işletici kuruluşlarına yönelik kuruluş, performans ve hızlandırma destekleri bulunmaktadır.

2026 yılı için programdaki her bir destek türünün yıllık üst limiti 6.506.000 TL olarak açıklanmıştır.

Ancak burada önemli bir ayrım yapılmalıdır:

TEKMER işletici kuruluşuna yönelik destek programları ile TEKMER'de Ar-Ge projesi yürüten girişim şirketlerinin yararlanabileceği vergi teşvikleri aynı şey değildir.

İşletmelerin destek olanakları, başvuru sahibi ve destek programının kapsamı dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Sonuç

TEKMER bünyesinde yürütülen uygun Ar-Ge ve yenilik faaliyetleri, işletmelere önemli vergisel ve mali avantajlar sağlayabilir.

Bununla birlikte teşviklerin gerçek ekonomik etkisi, yalnızca kanunda yer alan oranlarla değil; işletmenin proje yapısı, personel organizasyonu, giderleri, kazanç durumu ve muhasebe sisteminin doğruluğuyla birlikte değerlendirilmelidir.

Doğru planlanan bir Ar-Ge faaliyeti, yalnızca teknolojik gelişime değil, işletmenin maliyet yönetimine ve sürdürülebilir büyümesine de katkı sağlayabilir.

Bu nedenle proje yönetimi, maliyet muhasebesi, vergisel planlama ve teşvik kontrol süreçlerinin bütünleşik şekilde yürütülmesi önem taşımaktadır.

Erdem Danyıldız
Mali Müşavir